Ngay sau khi Chỉ thị số 17/CT-TTg và Kế hoạch triển khai thực hiện Chỉ thị số 17/CT-TTg do Bộ Tư pháp (ban hành kèm theo Quyết định số 1949/QĐ-BTP ngày 20/8/2014) được ban hành, Ngân hàng Nhà nước đã tích cực triển khai các công việc sau:
- Về công tác tuyên truyền, phổ biến nội dung của Chỉ thị 17/CT-TTg
Ngân hàng Nhà nước đã có Công văn đề nghị các Vụ, Cục, đơn vị thuộc Ngân hàng Nhà nước và Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, trong phạm vi mỗi đơn vị, thực hiện tuyên truyền, phổ biến về nội dung, ý nghĩa của Chỉ thị 17/CT-TTg và quy định tại Điều 6 của Nghị định số 79/2007/NĐ-CP ngày 18/5/2007 của Chính phủ về cấp bản sao từ sổ gốc, chứng thực bản sao từ bản chính, chứng thực chữ ký. Đặc biệt, các công chức, viên chức trực tiếp giải quyết thủ tục hành chính được quán triệt thực hiện nghiêm túc nội dung tại Chỉ thị về quyền của các cá nhân, tổ chức khi trực tiếp thực hiện thủ tục hành chính thì các giấy tờ trong thành phần hồ sơ có thể là bản sao từ sổ gốc, bản sao có chứng thực hoặc bản sao (không có chứng thực) kèm bản chính để đối chiếu.
2. Về việc quán triệt nội dung của Chỉ thị trong quá trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật
Sau khi Chỉ thị 17/CT-TTg được ban hành, Ngân hàng Nhà nước đã quán triệt các Vụ, Cục, đơn vị thuộc Ngân hàng Nhà nước thực hiện nghiêm túc quy định tại Điều 6 của Nghị định 79/2007/NĐ-CP trong quá trình soạn thảo, thẩm định văn bản quy phạm pháp luật; bảo đảm các văn bản quy phạm pháp luật có quy định về thủ tục hành chính do Ngân hàng Nhà nước ban hành hoặc chủ trì soạn thảo có nội dung phù hợp với Chỉ thị và Điều 6 của Nghị định số 79/2007/NĐ-CP. Cụ thể, các văn bản quy phạm pháp luật được ban hành từ cuối năm 2014 đến nay của Ngân hàng Nhà nước có quy định về thủ tục hành chính đều phù hợp với nội dung của Chỉ thị. Theo đó, trong thành phần hồ sơ không quy định bắt buộc cơ quan, tổ chức nộp bản sao có chứng thực đối với giấy tờ, văn bản mà quy định theo hướng: Cơ quan, tổ chức có thể nộp bản sao từ sổ gốc, bản sao có chứng thực hoặc nộp bản sao kèm theo xuất trình bản chính để đối chiếu. Trong trường hợp cá nhân, tổ chức nộp bản sao không có chứng thực thì công chức, viên chức tiếp nhận hồ sơ có quyền yêu cầu cá nhân, tổ chức xuất trình bản chính để đối chiếu. Khi đó, công chức, viên chức tiếp nhận hồ sơ có trách nhiệm tự kiểm tra, đối chiếu bản sao với bản chính và chịu trách nhiệm về tính chính xác của bản sao so với bản chính mà không yêu cầu nộp bản sao có chứng thực.
3.Về công tác rà soát văn bản
3.1. Đối với văn bản quy phạm pháp luật
Ngân hàng Nhà nước đã tiến hành rà soát các văn bản quy phạm pháp luật do Ngân hàng nhà nước ban hành hoặc chủ trì soạn thảo có quy định về thủ tục hành chính còn hiệu lực thi hành (tổng số 67 văn bản). Kết quả như sau:
- Không có văn bản nào quy định tổ chức, cá nhân phải nộp bản sao có chứng thực đồng thời vẫn yêu cầu xuất trình bản chính để đối chiếu;
- Có 38 văn bản (01 Nghị định và 37 Thông tư) quy định giấy tờ, văn bản phải nộp trong thành phần hồ sơ khi thực hiện thủ tục hành chính phải là bản sao có chứng thực, không phù hợp với Chỉ thị và Điều 6 của Nghị định 79/2007/NĐ-CP.
Đối với các văn bản thuộc phạm vi thẩm quyền sửa đổi của Ngân hàng Nhà nước (bao gồm các Thông tư) mà Ngân hàng đã có Kế hoạch sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới trong năm 2015 (theo Chương trình xây dựng Thông tư năm 2015 của Ngân hàng Nhà nước) thì việc sửa đổi, bổ sung các Thông tư này sẽ đảm bảo phù hợp với yêu cầu của Chỉ thị. Riêng đối với các Thông tư không có dự kiến sửa đổi, bổ sung, ban hành mới trong năm 2015 (theo Chương trình xây dựng Thông tư năm 2015 của Ngân hàng nhà nước), Ngân hàng Nhà nước dự kiến ban hành một Thông tư sửa đổi nhiều Thông tư có nội dung không phù hợp với yêu cầu của Chỉ thị.
3.2. Đối với văn bản hành chính
Ngân hàng Nhà nước đã tiến hành rà soát các văn bản hành chính do các đơn vị của Ngân hàng Nhà nước ban hành. Kết quả rà soát cho thấy có một số quyết định, công văn do Ngân hàng Nhà nước chi nhánh các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương ban hành có nội dung về giấy tờ, bản trong thành phần hồ sơ khi thực hiện thủ tục hành chính phải là bản sao có chứng thực, không phù hợp với yêu cầu của Chỉ thị. Tuy nhiên, Ngân hàng Nhà nước thấy rằng các văn bản hành chính này được ban hành trên cơ sở triển khai thực hiện các quy định về thủ tục hành chính tại các văn bản quy phạm pháp luật có quy định về thủ tục hành chính do Ngân hàng Nhà nước ban hành, do đó các văn bản hành chính sẽ được tiến hành sửa đổi sau khi các văn bản quy phạm pháp luật được sửa đổi.
4. Một số khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai thực hiện Chỉ htị 17/CT-TTg
Ngân hàng Nhà nước đã hoàn thành về cơ bản việc rà soát văn bản quy phạm pháp luật theo yêu cầu của Chỉ thị 17/CT-TTg, tuy nhiên việc tiến hành sửa đổi các văn bản theo yêu cầu của Chỉ thị và triển khai trên thực tế đã gặp phải một số khó khăn, vướng mắc như sau:
- Do Điều 6 của Nghị định số 79/2007/NĐ-CP không quy định trực tiếp là “Cá nhân, tổ chức có quyền lựa chọn nộp bản sao từ sổ gốc, bản sao có chứng thực hoặc nộp bản sao kèm theo xuất trình bản chính để đối chiếu” mà chỉ quy định về trách nhiệm của cơ quan, tổ chức tiếp nhận bản sao. Do đó, các Bộ, ngành có thể gặp khó khăn khi xác định các văn bản có quy định trái hoặc không phù hợp với Điều 6 của Nghị định 79/2007/NĐ-CP;
- Theo quy định của Nghị định số 79/2007/NĐ-CP, trường hợp tiếp nhận bản sao không có chứng thực, người tiếp nhận phải ký xác nhận vào bản sao và chịu trách nhiệm về tính chính xác của bản sao so với bản chính. Việc triển khai thực hiện theo hướng này là cần thiết, tuy nhiên gặp khó khăn trên thực tế vì trong các văn bản hiện hành chưa có quy định về “người tiếp nhận hồ sơ”, cách thức ký xác nhận, thời hạn để đối chiếu bản sao với bản chính giấy tờ, văn bản… Hiện nay, tại trụ sở chính của Ngân hàng Nhà nước không tổ chức bộ phận “một cửa” để tiếp nhận và trả kết quả giải quyết thủ tục hành chính. Cá nhân, tổ chức nộp hồ sơ qua đường bưu điện hay nộp trực tiếp tại Ngân hàng Nhà nước đều gửi hồ sơ tại bộ phận văn thư trong khi bộ phận này chỉ thực hiện việc nhận hồ sơ mà không có chức năng mở hồ sơ để kiểm tra cũng như so sánh, đối chiếu bản sao giấy tờ, văn bản trong thành phần hồ sơ với bản chính. Việc đối chiếu, so sánh ngay tại khi nhận hồ sơ không có điều kiện để thực hiện.
- Các văn bản trong thành phần hồ sơ có thể là văn bản dài, có nội dung phức tạp như báo cáo tài chính, báo cáo kiểm toán độc lập, hợp đồng… Đối với các văn bản này, việc so sánh, đối chiếu bản sao với bản chính cần nhiều thời gian, có thể dẫn đến việc phải kéo dài thời gian xem xét hồ sơ và giải quyết thủ tục hành chính.
5. Đề xuất, kiến nghị
Trên cơ sở triển khai thực hiện Chỉ thị 17/CT-TTg, Ngân hàng Nhà nước kiến nghị Bộ Tư pháp khi xây dựng Thông tư hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định số 23/2015/NĐ-CP ngày 16/2/2015 của Chính phủ về cấp bản sao từ sổ gốc, chứng thực bản sao từ bản chính, chứng thực chữ ký và chứng thực hợp đồng, giao dịch (có hiệu lực từ 10/4/2015 và thay thế Nghị định số 79/2007/NĐ-CP và một số Nghị định trong lĩnh vực chứng thực) cần quy định cụ thể về chủ thể tiếp nhận hồ sơ đối với các cơ quan không tổ chức bộ phận “một cửa” để tiếp nhận và giải quyết thủ tục hành chính là chuyên viên trực tiếp xử lý hồ sơ đó. Bên cạnh đó, Bộ Tư pháp cần có hướng dẫn về cách thức ký xác nhận tính chính xác của bản sao so với bản chính giấy tờ, văn bản và thời hạn để đối chiếu bản sao với bản chính giấy tờ, văn bản trong trường hợp tổ chức, cá nhân nộp bản sao kèm theo xuất trình bản chính để đối chiếu. Ngoài ra, cần quy định về việc khi các văn bản trong thành phần hồ sơ có nội dung dài và phức tạp, nếu cá nhân, tổ chức nộp bản sao xuất trình kèm bản chính để đối chiếu thì cơ quan tiếp nhận hồ sơ được quyền giữ lại bản chính để thực hiện việc đối chiếu trong một thời hạn nhất định./.
Trần Hà ( Nguyễn Thu Hương)